Şair Ataol Behramoğlu: Bayan şairlerin sayısı arttı

SALİHA SULTAN | ADANA

Adana’da bu yıl 29’uncusu düzenlenen Milletlerarası Adana Altın Koza Sinema Şenliği kapsamında ‘Sinemada şiir’ söyleşisi gerçekleştirildi. Adana Büyükşehir Belediyesi Tiyatro Salonu’nda 13 Eylül Salı akşamı düzenlenen söyleşide şairler Ataol Behramoğlu, Nihat Behram ve Nevzat Çelik konuşmacı oldu.

Söyleşide sinema ve şiir ortasındaki ilgiyi ele alan şair Behramoğlu, şunları kaydetti:

Ece Ayhan sinema üzerine bir yazısında hikaye ve şiir sineması diye bir ayrım yazmış mesela. Çok düzgün bir yazı. Bence de Türk sineması daha çok hikaye sineması olarak gelişmiş bir sinema. Şiir sineması ise görselliğin daha ağır bastığı bir sinema.” Behramoğlu, en eski sanat çeşidi olan şiir ile en yeni sanat tipi olan sinema ortasında birinci olarak kıssanın özetlenmesi noktasında bir münasebet olduğunu vurgulayarak, “Bütün sanat alanları birbiriyle bağlantılıdır. Zira sanatsal yaratı hakikaten yola çıkar lakin gerçek olmayan bir gerçeği de kurgular. Bütün sanat kısımları ortasında gerçeği yine yorumlama konusunda bir iştirak var.”

Sinemanın roman çeşidini de özetlediği görüşünü lisana getiren Behramoğlu, “Sinema hikayeyi manzaralarla anlatır, romandaki tabiat betimi bir sayfa sürer, sinema onu tak diye bir karede gösterir. Ancak sinemada bugün şöyle bir sapma da kelam konusu bugün, dizi meselesi… Diziler bırak hikayeyi özetlemeyi, uzatıyor da uzatıyor” sözlerini kullandı.

Ataol Behramoğlu (ortada), Nihat Behram (sağda) ve Nevzat Çelik (solda)

Behramoğlu, şiirin sinema ile özdeşleştiği ikinci bahsin ise vakit problemi olduğunu belirterek, şunlara dikkat çekti:

Bir romanda vakitleri kısım bölüm okursun, karıştırırsın sayfaları, sinema ise bir yıl sonrayı tak diye gösterir. Şiir de bütün vakitleri birbirine karıştırarak vakit hissinde size diğer bir derinlik verir. Şiir ve sinema ortasındaki yakınlık ve uzaklıklar deyince demek ki hikayenin özetlenmesi yani hikayenin imaja dönmesi ve vakit kavramı konuşulabilir. Sinema ve şiir bu manada en yakın iki sanattır.

‘KADINDAN ŞAİR OLMAZ SIKINTISININ TOPLUMSAL NEDENLERİNE BAKMALI’

Adanalıların büyük ilgi gösterdiği söyleşide şair Behramoğlu’nun kendisine bir bayan dinleyici tarafından yöneltilen ‘Kadından niye şair olmaz?’ soruya verdiği karşılık ise, edebiyat dünyasının ezeli tartışmalarından birinin bugünkü geldiği noktaya ışık tutacak nitelikteydi:

Bu soruyu yalnızca şiire indirgememeli. Müziğe bakın mesela büyük bestekarlar Mozart, Schopenhauer üzere isimler. Büyük ressamlara bakıyoruz, romancılara bakıyoruz hepsi erkek isimler. Çok büyük bayan müellifler, müzisyenler, ressamlar da var doğal ki. Fakat bu sıkıntıyı şiire indirgemek yanlış, bu genel bir sorun. Ve bunun toplumsal nedenleri vardır kesinlikle. Toplumsal yapının doğal ki rolü var. Erkek hâkim bir dünyada yaşıyoruz ki bana sorarsanız çok fazla erkek var, gerek yok. Bugün lakin bayan şairlerin sayısı giderek artıyor, genç şairler ortasında artık çokça bayan şair görüyoruz.

NİHAT BEHRAM: ŞİİRSEL SİNEMA SİNEMADA ŞİİR OKUNMASI DEĞİLDİR

Söyleşinin öteki konuğu şair Nihat Behram da konuşmasında şiirin sinemada yer alma biçimini ele aldı. Behram şunları aktardı:

Şiir ve sinema bağı bir şairin hayatını sinemaya çekmek ya da bir sinemada şiir okumak, şiir kitabı göstermek değildir, zira bunlar yapılabilir şeyler. Her şiirin gerisinde derinlikli bir hikaye vardır, Ahmet arifin ‘33 Kurşun’ şiiri mesela, çok derin bir hikayedir. Ya da Tevfik Fikret’in hayatı mesela, bunlar çekilebilir şeyler. Bir şiir tarihi olayı anlatan bir şeydir lakin anlattığı tarihi olayı imgelerle aştığı vakit şiire ulaşılabilir. Yani şiir kendi içinde şiir taşımak zorunda sanat olmak için. Bana nazaran direktör de bunu başardığı vakit sineması şiirsel olur.

NEVZAT ÇELİK: ASLOLAN ŞİİRDİR

Şair Nevzat Çelik ise şu kanılarını kaydetti:

Şiirin sanat kollarını öncelediği ve yönlendirdiği bilinir. Bir taşın yontulmasında, fotoğraftaki renklerin geçişinde, müziğin ritminde şiir vardır. Şiir sestir, renktir, ahenktir yani bunların hepsidir. Şiirin, sözler, sözcükler kullanıldığı için hikaye ve romanla alışverişi daha sıkı olması gerektiği düşünülürken o denli değildir, yani şiirle yakın değildir. Şiir zira tüm sözleri bir ortaya getirdiğinde manasından öbür bir yere ulaştırdığı için şiir olur. Bu manada bütün fotoğraf, heykel, roman, hikaye ve sinemayı da dahil edersek bütün bu sanat kolları şiirle başlayıp şiirle biten şeyler ortasındaki formlardır. Aslolan ise şiirdir.

Söyleşi sonunda üç şair okurlarına kitaplarını imzaladı. Adanalıların büyük ilgi gösterdiği söyleşi sırasında Mazlum Vesek tarafından hazırlanan ‘Türk Sinemasının Belleği Dergiler’ standı de ziyaretçilerle buluştu. 1950’lerde yayımlanan Genç Sinema, Yeni Sinema, Yedinci Sanat üzere mecmuaların görülebileceği stant fuar boyunca ziyaretçilerle buluşmaya devam edecek.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.